Eksponat Kolekcjonerski

STEN Mk II

STEN Mk II to brytyjski pistolet maszynowy opracowany podczas II wojny światowej. Powstał jako prosta, niedroga i łatwa w produkcji broń dla brytyjskich sił zbrojnych, w czasie gdy zapotrzebowanie na broń strzelecką gwałtownie wzrosło.

Konstrukcja STEN-a opiera się w dużej mierze na elementach tłoczonych i rurach stalowych, co pozwalało znacząco uprościć oraz przyspieszyć produkcję.

Najważniejsze dane

• Model: STEN Mk II
• Kraj: Wielka Brytania
• Okres produkcji: 1941–1944
• Kaliber: 9×19 mm
• Typ: pistolet maszynowy
• Zasilanie: magazynek pudełkowy
• Pojemność magazynka: 32 naboje
• Długość całkowita: ok. 760 mm
• Długość lufy: ok. 196 mm
• Masa: ok. 3,2 kg
• Szybkostrzelność: ok. 500–550 strz./min

Historia

STEN został opracowany w Wielkiej Brytanii w 1941 roku jako odpowiedź na potrzebę szybkiego wyposażenia armii w dużą liczbę pistoletów maszynowych. Nazwa STEN pochodzi od nazwisk konstruktorów Shepherd i Turpin oraz nazwy zakładów Enfield.

Mk II stał się najliczniej produkowaną wersją STEN-a. Był używany przez brytyjskie wojsko, jednostki specjalne oraz formacje ruchu oporu w okupowanej Europie.

Ciekawostka

STEN Mk II jest doskonałym przykładem wojennego minimalizmu konstrukcyjnego. Wykorzystanie prostych elementów stalowych pozwalało produkować go w zakładach, które nie posiadały rozbudowanego zaplecza do wytwarzania tradycyjnej broni.

STEN-y były również zrzucane w konspiracji na teren okupowanej Europy, trafiając między innymi do polskiego ruchu oporu. Ich prosta konstrukcja sprawiała, że były stosunkowo łatwe do naprawy i utrzymania w warunkach polowych.

STEN Mk II – symbol brytyjskiej mobilizacji wojennej i jedna z najbardziej charakterystycznych konstrukcji broni II wojny światowej.

STEN Mk III

STEN Mk III to uproszczona wersja brytyjskiego pistoletu maszynowego STEN, opracowana podczas II wojny światowej z myślą o maksymalnym uproszczeniu produkcji i szybkim dostarczaniu dużych ilości broni na front.

W porównaniu z Mk II zastosowano jeszcze prostszą konstrukcję, a wiele elementów wykonano z tłoczonej blachy. Charakterystyczną cechą Mk III jest nieruchoma osłona lufy, która odróżnia go od wcześniejszego Mk II.

Najważniejsze dane

• Model: STEN Mk III
• Kraj: Wielka Brytania
• Okres produkcji: 1942–1943
• Kaliber: 9×19 mm
• Typ: pistolet maszynowy
• Magazynek: 32 naboje
• Długość całkowita: ok. 760 mm
• Długość lufy: ok. 196 mm
• Masa: ok. 3,2 kg
• Szybkostrzelność: ok. 550 strz./min

Historia

STEN Mk III został opracowany jako jeszcze prostszy wariant Mk II. W czasie wojny najważniejsze było szybkie zwiększenie produkcji, dlatego konstruktorzy ograniczyli liczbę skomplikowanych operacji technologicznych.

Produkcję prowadzono między innymi w zakładach Lines Bros, znanych z produkcji zabawek marki Tri-ang. Pokazuje to skalę brytyjskiej mobilizacji przemysłowej podczas II wojny światowej.

Ciekawostka

Mk III był produkowany w bardzo dużych ilościach – powstało ponad 870 000 egzemplarzy. Jego konstrukcja była tak uproszczona, że do produkcji można było wykorzystać stosunkowo proste technologie przemysłowe.

Podobnie jak inne wersje STEN-a, Mk III używał standardowego 32-nabojowego magazynka 9×19 mm, który stał się jednym z charakterystycznych elementów całej rodziny.

STEN Mk III – wojenny pragmatyzm w czystej postaci: minimum kosztów, minimum skomplikowania i maksimum możliwości produkcyjnych.

PPSz wz. 41 – „PEPESZA”

PPSz wz. 41 (Pistolet-Pulemiot Szpagina) to radziecki pistolet maszynowy opracowany przez Gieorgija Szpagina i przyjęty do uzbrojenia Armii Czerwonej w 1941 roku. Stał się jedną z najbardziej charakterystycznych konstrukcji broni radzieckiej okresu II wojny światowej.

PPSz został zaprojektowany z myślą o masowej produkcji, przy wykorzystaniu prostych technologii, w tym tłoczenia elementów z blachy. Mimo uproszczonej konstrukcji był skuteczną i trwałą bronią.

Najważniejsze dane

• Model: PPSz wz. 41
• Konstruktor: Gieorgij Szpagina
• Kraj: ZSRR
• Rok przyjęcia: 1941
• Kaliber: 7,62×25 mm TT
• Typ: pistolet maszynowy
• Zasilanie: magazynek bębnowy 71 nabojów lub łukowy 35 nabojów
• Długość całkowita: ok. 843 mm
• Długość lufy: 269 mm
• Masa: ok. 3,6 kg
• Szybkostrzelność: ok. 900 strz./min

Historia

PPSz wz. 41 został wprowadzony do uzbrojenia w okresie, gdy Związek Radziecki potrzebował ogromnych ilości broni dla szybko rozbudowywanej Armii Czerwonej. Prosta konstrukcja pozwalała na produkcję w wielu zakładach przemysłowych.

„PePesza” była szeroko używana przez radziecką piechotę podczas II wojny światowej, a po wojnie trafiła również do armii wielu państw bloku wschodniego.

Ciekawostka

Charakterystyczny magazynek bębnowy na 71 nabojów był wzorowany na rozwiązaniu stosowanym wcześniej w pistolecie maszynowym PPD. Ze względu na problemy z dopasowaniem bębnów podczas produkcji wojennej coraz częściej stosowano prostszy magazynek łukowy na 35 nabojów.

PPSz wz. 41 był produkowany w ogromnej skali – powstało ponad 5 milionów egzemplarzy.

„PePesza” – jedna z ikon radzieckiej broni II wojny światowej i symbol masowej produkcji uzbrojenia.

THOMPSON M1A1

Thompson M1A1 to jeden z najbardziej rozpoznawalnych pistoletów maszynowych XX wieku. Amerykańska konstrukcja, opracowana przez Johna T. Thompsona, zyskała sławę zarówno jako broń wojskowa, jak i jeden z symboli amerykańskiej kultury popularnej.

Podczas II wojny światowej Thompson był używany przez żołnierzy amerykańskich oraz innych państw alianckich. Ceniono go za solidność, dużą siłę ognia i ergonomię.

Najważniejsze dane

• Model: Thompson M1A1
• Kraj: USA
• Kaliber: .45 ACP (11,43×23 mm)
• Typ: pistolet maszynowy
• Zasilanie: magazynek pudełkowy lub bębnowy
• Pojemność: 20 lub 30 nabojów; bęben do 50/100 nabojów zależnie od typu
• Długość całkowita: ok. 850 mm
• Długość lufy: ok. 267 mm
• Masa: ok. 4,8 kg
• Szybkostrzelność: ok. 600–700 strz./min

Historia

Thompson został opracowany jeszcze przed II wojną światową, a jego wcześniejsze odmiany stały się szczególnie znane w latach 20. i 30. XX wieku. W czasie wojny konstrukcję uproszczono, czego przykładem jest M1A1, który był szybszy i tańszy w produkcji od wcześniejszych wersji.

Thompson był szeroko wykorzystywany przez armię amerykańską, piechotę morską oraz jednostki alianckie.

Ciekawostka

Thompson zyskał przydomek „Tommy Gun” i stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli epoki gangsterów. W rzeczywistości jego zastosowanie wojskowe było znacznie szersze – podczas II wojny światowej służył między innymi żołnierzom, spadochroniarzom i załogom pojazdów.

Wersja M1A1 była znacznie prostsza od pierwszych Thompsonów. Zrezygnowano między innymi z charakterystycznego przedniego chwytu pionowego i skomplikowanego mechanizmu stosowanego w wcześniejszych odmianach.

Thompson M1A1 – legenda amerykańskiej broni automatycznej i jeden z symboli żołnierza II wojny światowej.

Eksponat kolekcjonerski

PM-84P GLAUBERYT

PM-84P Glauberyt to polski pistolet maszynowy opracowany w latach 70. XX wieku w Zakładach Mechanicznych „Łucznik” w Radomiu. Konstrukcja została opracowana na potrzeby Wojska Polskiego jako następca starszych pistoletów maszynowych, przede wszystkim PM-63 RAK.

Glauberyt był przeznaczony do uzbrojenia żołnierzy, załóg pojazdów oraz formacji wymagających kompaktowej broni automatycznej.

Najważniejsze dane

• Model: PM-84P
• Nazwa: Glauberyt
• Producent: Zakłady Mechaniczne „Łucznik”, Radom
• Kraj: Polska
• Kaliber: 9×19 mm
• Typ: pistolet maszynowy
• Magazynek: 15 lub 25 nabojów
• Długość: ok. 375 mm z kolbą złożoną / 605 mm rozłożoną
• Masa: ok. 2,1 kg
• Szybkostrzelność: ok. 600–650 strz./min

Historia

PM-84 powstał jako rozwinięcie doświadczeń zdobytych przy produkcji PM-63 RAK. W przeciwieństwie do poprzednika zastosowano bardziej klasyczną konstrukcję z zamkiem poruszającym się wewnątrz komory oraz składaną kolbą.

Wersja PM-84P została przystosowana do standardowej amunicji 9×19 mm Parabellum, co zwiększyło możliwości wykorzystania broni w porównaniu z wcześniejszymi polskimi konstrukcjami korzystającymi z amunicji 9×18 mm.

Ciekawostka

Nazwa „Glauberyt” pochodzi od nazwiska Władysława Glauberyta, jednego z konstruktorów związanych z rozwojem tej rodziny broni.

PM-84P jest ważnym przykładem polskiej myśli konstrukcyjnej okresu PRL i jednym z ostatnich polskich pistoletów maszynowych zaprojektowanych z myślą o zastosowaniu wojskowym.

PM-84P Glauberyt – polska konstrukcja, która połączyła doświadczenia zdobyte przy PM-63 RAK z popularnym na świecie kalibrem 9×19 mm.

UZI

UZI to jeden z najbardziej rozpoznawalnych pistoletów maszynowych XX wieku. Został opracowany w Izraelu przez Uziela Gala na początku lat 50. XX wieku. Konstrukcja wyróżniała się prostotą, kompaktowymi wymiarami oraz dużą niezawodnością.

UZI szybko zdobył międzynarodową popularność i trafił na wyposażenie sił zbrojnych, policji oraz jednostek specjalnych w wielu państwach.

Najważniejsze dane

• Konstruktor: Uziel Gal
• Kraj: Izrael
• Kaliber: 9×19 mm
• Typ: pistolet maszynowy
• Zasilanie: magazynek pudełkowy
• Pojemność magazynka: 25, 32, 40 lub 50 nabojów
• Długość lufy: ok. 260 mm
• Długość: ok. 470 mm z kolbą złożoną / 640 mm rozłożoną
• Masa: ok. 3,5 kg
• Szybkostrzelność: ok. 600 strz./min

Historia

UZI został przyjęty do uzbrojenia izraelskich sił zbrojnych w latach 50. XX wieku. Konstrukcja została opracowana z myślą o stworzeniu prostej, kompaktowej i łatwej w produkcji broni odpowiedniej dla warunków wojskowych.

Charakterystycznym rozwiązaniem było umieszczenie magazynka w chwycie, co pozwoliło skrócić konstrukcję i ułatwiło obsługę broni.

Ciekawostka

UZI stał się jednym z pierwszych izraelskich produktów zbrojeniowych, które zdobyły ogromną popularność na światowym rynku. Był eksportowany do wielu państw i wykorzystywany przez różnego rodzaju formacje mundurowe.

Na przestrzeni lat powstało wiele odmian UZI, w tym Mini UZI i Micro UZI, które dzięki jeszcze mniejszym wymiarom były przeznaczone przede wszystkim do zastosowań wymagających bardzo kompaktowej broni.

UZI – izraelska konstrukcja, która stała się światowym symbolem kompaktowego pistoletu maszynowego.

PM-63 RAK

PM-63 RAK to jedna z najbardziej charakterystycznych polskich konstrukcji strzeleckich XX wieku. Pistolet maszynowy został zaprojektowany przez Piotra Wilniewczyca i Jana Skrzypińskiego, a do uzbrojenia został przyjęty w Polsce w 1965 roku.

RAK wyróżniał się bardzo kompaktową budową i nietypowymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, dzięki którym był szczególnie przydatny dla załóg pojazdów, służb oraz jednostek specjalistycznych.

Najważniejsze dane

• Model: PM-63 RAK
• Konstruktorzy: Piotr Wilniewczyc, Jan Skrzypiński
• Kraj: Polska
• Rok przyjęcia: 1965
• Kaliber: 9×18 mm Makarow
• Typ: pistolet maszynowy
• Magazynek: 15 lub 25 nabojów
• Długość: ok. 333 mm z kolbą złożoną
• Długość lufy: 152 mm
• Masa: ok. 1,6 kg
• Szybkostrzelność: ok. 650 strz./min

Konstrukcja

RAK został zaprojektowany jako lekka i bardzo kompaktowa broń automatyczna. Charakterystycznym elementem jest składana kolba oraz przedni chwyt, a także nietypowy ruchomy zamek wystający przed lufę.

Zastosowanie naboju 9×18 mm Makarow pozwoliło stworzyć stosunkowo lekką konstrukcję, przy zachowaniu możliwości prowadzenia ognia pojedynczego i ciągłego.

Ciekawostka

Skrót RAK pochodzi od określenia „Ręczny Automat Komandosów”. Broń była używana między innymi przez Wojsko Polskie, Milicję Obywatelską i inne formacje mundurowe.

PM-63 był również konstrukcją eksportową – trafił na wyposażenie służb i armii kilku państw, a jego nietypowa konstrukcja do dziś wyróżnia go na tle innych pistoletów maszynowych.

PM-63 RAK – jedna z najbardziej oryginalnych polskich konstrukcji broni automatycznej, łącząca niewielkie wymiary z możliwością prowadzenia ognia ciągłego